ناوەندی مافی مرۆڤی چاونیوز بە بڵاوکردنەوەی راپۆرتێکی ئاماری لە ماوەی نێوان ۱۱ی پووشپەڕ تا ۳۱ی خەرمانان، باس لە تۆمارکردنی لانیکەم ۸۶ حاڵەتی پێشێلکاریی ئاشکرای مافی مرۆڤ لە کوردستاندا کرد کە پشکی بەرزی دەسبەسەرکردنی منداڵان لە شنۆ لە دیارترین پێنوێن و ئاماژەکانی ئەو ڕاپۆرتەیە.

بەپێی زانیاری و بەڵگە ئامارییە کۆکراوەکانی ناوەندی مافی مرۆڤی «چاونیوز»، لە ماوەی نێوان ۱۱ی پووشپەڕ تا ۳۱ی خەرماناندا، لە کۆی گشتیدا ۸۶ حاڵەتی پێشێلکاریی ئاشکرای مافی مرۆڤ لە ناوچە جیاوازەکانی کوردستان تۆمار کراوە. بەپێی ئەم ڕاپۆرتە، ئاماری ئاماژەپێکراو پەیوەندیدارە بەو حاڵەتانەی کە دوای وەستانێکی کاتی لە ڕەوتی چالاکییەکانی ئەم ناوەندە بەهۆی کێشەی تایبەتەوە، کۆ کراونەتەوە و تۆمار کراون؛ بۆیە ئەم ژمارانە ڕەنگدانەوەی ئامارە پشتڕاستکراو و تۆمارکراوەکانن لەم ماوە دیاریکراوەدا و مەرج نییە سەرجەم حاڵەتەکانی پێشێلکاریی مافی مرۆڤ لەم جوغرافیا لەخۆ بگرن.

 

پشکی سەرەکیی دەسبەسەرکردنەکان لە خشتەی پێشێلکاریی مافی مرۆڤدا

 

شیکاریی ئاماریی ئەم زانیارییانە نیشان دەدات کە «دەسبەسەرکردنی سەرەڕۆیانەی هاوڵاتییان» بە ٨٤.٩٪، بەرزترین پشکی لە نێوان شێوازە جیاوازەکانی پێشێلکاریی مافی مرۆڤدا بەرکەوتووە. دوای ئەوە، حاڵەتەکانی کوژران بە ۱۰.۵٪، خۆکوژی بە ۲.۳٪، جێبەجێکردنی حوکمی لەسێدارەدان بە ۱.۲٪ و دەرکردنی زۆرەملێ (دیپۆرت) بە ۱.۲٪ لە پلەکانی دواییدا جێگەیان گرتووە؛ ئامارێک کە دەربڕی فۆکۆسی بەرچاوی دەزگا ئەمنییەکانە لەسەر سیاسەتی دەسبەسەرکردن لەم قۆناغەدا.

لە بەشی دەسبەسەرکردنەکاندا، لە کۆی گشتیدا ٧٣ هاووڵاتی تۆمار کراون کە جیاکردنەوەی ڕەگەزی و تەمەنییان پێکهاتووە لە ٤٧ پیاو، ٥ ژن و ٢١ منداڵ و مێرمنداڵی ژێر ١٨ ساڵ. پشکی منداڵان و مێرمنداڵان لە کۆی گشتیی دەسبەسەرکراوان، ٢٨.٨٪ لەسەدە (نێزیک بە ٢٩٪) کە زەنگی ئاگادارکردنەوەیەکی جددییە لە گوشاری دوو هێندەی دامەزراوە ئەمنییەکان لەسەر کەسانی ژێر تەمەنی یاسایی. لە بەڵگە بەردەستەکاندا، وردەکاریی زیاتر سەبارەت بە تۆمەتەکان، ناوەکان یان ڕەوتی یاسایی ئەم دەسبەسەرکراوانە ئاماژەی پێنەدراوە.

 

دابەشبوونی جوغرافیایی دەسبەسەرکردنەکان؛ شنۆ لە سەرەتادایە

 

لە ڕووی گۆڕەپانی جوغرافیاییەوە، شارستانی شنۆ بە تۆمارکردنی ٢٨ حاڵەتی دەسبەسەرکردن لە پلەی یەکەمدایە. خاڵی بەرچاو لە ئاماری شنۆدا ئەوەیە کە ٢٠ کەس لە دەسبەسەرکراوان منداڵ و مێرمنداڵن و ٨ کەسیان پیاون و هیچ ژنێک لە نێوان دەسبەسەرکراوانی ئەم شارانەدا تۆمار نەکراوە.

دوای شنۆ، دابەشبوونی دەسبەسەرکردنەکان لە شار و ناوچەکانی تر بەم شێوەیەی خوارەوە هاتووە:

• مەهاباد: ٧ کەس (٦ پیاو و ١ ژن)

• سنە: ٧ کەس (٦ پیاو و ١ ژن)

• کامێران: ٥ کەس (٤ پیاو و ١ منداڵ/مێرمنداڵ)

• دیواندەرە: ٥ کەس (٥ پیاو)

• مەریوان: ٣ کەس (٣ پیاو)

• ورمێ: ٣ کەس (٣ پیاو)

• پاوه: ٢ کەس (١ پیاو و ١ ژن)

• دێهدەشت: ٢ کەس (١ پیاو و ١ ژن)

• سەقز: ٢ کەس (١ پیاو و ١ ژن)

• ئیلام: ٢ کەس (٢ پیاو)

• کرماشان: ٢ کەس (٢ پیاو)

• ناوچەکانی تر (هەرکامیان ١ حاڵەتی دەسبەسەرکردن): شارەدێی پەسوێ (١ پیاو)، نەغەدە (١ پیاو)، قوروە (١ پیاو)، تیکاب (١ پیاو)، دزەی مەرگەوەڕ (١ پیاو)، بوکان (١ پیاو)، جوانڕۆ (١ پیاو) و خوراسان (١ پیاو).

 

کوژرانی هاوڵاتییان، لەسێدارەدان و دیپۆرت

لە بەشی قوربانیانی گیانیدا، لەم ماوەیەدا کوژرانی ٩ پیاو تۆمار کراوە و هیچ ژنێک لە نێوان ئەم حاڵەتانەدا نەهاتووە. دابەشبوونی جوغرافیایی حاڵەتەکانی کوژران نیشان دەدات کە شارەکانی مەهاباد (٢ حاڵەت)، مەریوان (٢ حاڵەت) و ئیلام (٢ حاڵەت) لە سەرەتادان و لە شارەکانی پیرانشار، سنە و سەلاسی باوەجانیش هەرکامیان یەک حاڵەتی کوژرانی پیاوان تۆمار کراوە.

جگە لەمە، لە بەشی سزای لەسێدارەداندا، یەک حاڵەتی جێبەجێکردنی حوکمی لەسێدارەدان پەیوەندیدار بە پیاوێک لە شارستانی سەقز تۆمار کراوە. هەروەها لە بەشی دەرکردنی زۆرەملێ و پێشێلکردنی مافی نیشتەجێبووندا، یەک حاڵەتی دیپۆرتکردنی هاوڵاتییەکی پیاو لە شاری سنە گوزارش کراوە.

 

خۆکوژی

لە ماوەی ئاماژەپێکراودا، ٢ حاڵەتی خۆکوژی تۆمار کراوە کە هەردوو حاڵەتەکە پەیوەندیدار بوون بە ژنانەوە؛ حاڵەتێک لە شاری پیرانشار و حاڵەتەکەی تر لە شاری شنۆ. لە بەشی ئاماریی ئەم ڕاپۆرتەدا، هیچ حاڵەتێک لە خۆکوژیی پیاوان ئاماژەی پێنەدراوە.

 

کۆبەند و ئاکامی زانیارییەکان

لە سەر بنەمای دەرئەنجامی ئاماریی چاونیوز، لە کۆی ٨٦ حاڵەتی پێشێلکاریی مافی مرۆڤی تۆمارکراو لە نێوان ۱۱ی پووشپەڕی تا ۳۱ی خەرماناندا:

• ٧٣ حاڵەتی دەسبەسەرکردن (٤٧ پیاو، ٥ ژن، ٢١ منداڵ و مێرمنداڵ)

• ٩ حاڵەتی کوژران (سەرجەم قوربانییەکان پیاون)

• ٢ حاڵەتی خۆکوژی (هەردوو قوربانییەکە ژنن)

• ١ حاڵەتی جێبەجێکردنی حوکمی لەسێدارەدان (پیاو، لە سەقز)

• ١ حاڵەتی دیپۆرت (پیاو، لە سنە)

 

چاونیوز لە کۆتاییدا وەبیری هێناوەتەوە کە شیکاریی قووڵتری هۆکارە کۆمەڵایەتی، سیاسی و زەمینە یاساییەکانی ئەم ڕووداوانە، پێویستی بە دەستگەیشتن بە زانیاری و وردەکاریی تەواوکاری لەودیو ئامارە تۆمارکراوەکانی ئەم ڕاپۆرتەیە؛ بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا، زاڵبوونی بەرچاوی ئاماری دەسبەسەرکردنەکان—بەتایبەت پشکی بەرزی منداڵان و مێرمنداڵان لە شنۆ—دەربڕی بەردەوامیی کەشوهەوای ئەمنیی قورس و ڕووبەڕووبوونەوەی سەرکوتکارانەی دامەزراوە حکوومییەکانە لە کوردستاندا.